Trương Bách Chiến
Việc kiểm soát chất lượng là một phần tất yếu và quan trọng trong việc đánh giá chất lượng và quản lý chất lượng trong một đơn vị hoạt động sản xuất hay dịch vụ.
Trong các công cụ được sử dụng để kiểm soát đánh giá chất lượng thì công cụ Control Chart được sử dụng để phát hiện các tình huống bất thường trong hoạt động đang diễn ra để từ đó có thể đặt ra các hướng/các hành động khắc phục kịp thời và hành động phòng ngừa lâu dài, phục vụ tốt cho công tác cải tiến chất lượng của việc quản lý chất lượng.
Control Chart được thể hiện trong một biểu đồ có 2 trục: gồm trục ox (đại lượng X), trục oy (đại lượng Y), và 4 đường biểu diễn: gồm đường chất lượng (CL), đường giới hạn trên (UCL- đường này khác biệt với USL), đường giới hạn dưới (LCL- đường này khác biệt với LSL) và đường biểu diễn dữ liệu kiểm soát.
Dựa vào vị trí những điểm trên đường dữ liệu kiểm soát so với UCL, LCL và đường chất lượng để phát hiện những điểm bất thường của hoạt động đang diễn ra:
- điểm trên đường dữ liệu kiểm soát, đều nằm trong giới hạn giữa UCL và LCL, thì có thể đánh giá hoạt động đó đang diễn ra tốt, bình thường.
- điểm trên đường dữ liệu kiểm soát, có phần nằm ngoài: trên UCL hoặc dưới LCL, thì có thể đánh giá: có điểm đó đang làm cho hoạt động chất lượng trở thành bất thường, cần xử lý khắc phục ngay.
Xây dựng Control Chart để đánh giá chất lượng môn học/học phần
Việc giảng dạy và học tập tại Trường Đại học Công Thương TpHCM, qua mỗi học kỳ, Phòng đào tạo đều có lấy ý kiến của sinh viên về tính thỏa mãn môn học/học phần khi học xong môn học/học phần trong học kỳ đó để làm cơ sở cho việc quản lý chất lượng Dạy và Học tại Trường.
Bảng thỏa mãn môn học/học phần của sinh viên bao gồm 9 câu hỏi, có các mức độ từ 1 đến 5 (tương ứng từ mức hoàn toàn không hài lòng đến mức rất hài lòng môn học/học phần) thể hiện sự thỏa mãn của sinh viên đối với môn học đó, và cả đối với giảng viên giảng dạy đó, nên Control Chart sẽ được thể hiện các trục và các đường như sau:
- Trục ox, thể hiện 9 câu hỏi, gồm 9 điểm đánh số từ 1 đến 9.
- Trục oy, thể hiện tỷ lệ đánh giá 5 mức độ của Toàn Khoa (hay toàn Bộ môn hay cả nhóm GV cùng giảng dạy môn học đó).
- Đường UCL, thể hiện tỷ lệ đánh giá 5 mức độ -cao nhất của toàn khoa (hay toàn Bộ môn hay cả nhóm GV cùng giảng dạy môn học đó).
- Đường LCL, thể hiện tỷ lệ đánh giá 5 mức độ -thấp nhất của toàn khoa (hay toàn Bộ môn hay cả nhóm GV cùng giảng dạy môn học đó).
- Đường CL , thể hiện tỷ lệ đánh giá 5 mức độ- trung bình của toàn khoa (hay toàn Bộ môn hay cả nhóm GV cùng giảng dạy môn học đó).
Số liệu tỷ lệ đánh giá 5 mức độ của một GV sẽ được đưa vào Control Chart, chính là đường biểu diễn dữ liệu kiểm soát của 1 GV nào đó, mà đang cần khảo sát đánh giá chất lượng. Chẳng hạn trong ví dụ sau:
Tại một Khoa (X), môn học/học phần (A) có 6 giảng viên cùng tham gia giảng dạy và các Phiếu thỏa mãn môn học/học phần (A) này được phát cho sinh viên các lớp gồm 9 câu, với 5 mức độ đánh giá từ rất không hài lòng đến rất hài lòng, được đánh số từ 1 đến 5. Bảng thống kê cho kết quả như sau:
+ tỷ lệ đánh giá 5 mức độ - trung bình chung cho 6 giảng viên là 0.75
+ tỷ lệ đánh giá 5 mức độ - cao nhất chung cho 6 giảng viên là 0.78
+ tỷ lệ đánh giá 5 mức độ - thấp nhất chung cho 6 giảng viên là 0.71
+ Số liệu các tỷ lệ đánh giá 5 mức độ - của GV (I) là
0.79
0.78
0.75
0.73
0.69
0.76
Dùng Control Chart sẽ có được biểu đồ là:
Qua biểu đồ này, GV(I) có thể tự đánh giá chất lượng giảng dạy mình (đường biểu diễn số liệu GV càng ít biến động, chỉ quanh quẩn và gần sát đường Chất lượng giảng dạy, thì càng thể hiện việc giảng dạy khá tốt, khá chỉnh chu) và đồng thời rút ra được vấn đề cần nhanh chóng khắc phục (ở câu hỏi 1 và 6), vấn đề cần phòng ngừa trong tương lai (ở câu hỏi 2) cho việc giảng dạy môn học/học phần (A) đó.
Có thể nói rằng, việc sử dụng các biểu đồ kiểm soát chất lượng để đánh giá chất lượng trong quản lý sản xuất hay dịch vụ, đang ngày càng phổ biến và cần thiết.
Vì thế việc vận dụng các công cụ kiểm soát chất lượng là một trong những kỹ năng và kiến thức mà các sinh viên đều phải trang bị cho mình, nhằm phục vụ công tác làm việc của mình sau này trong các nhà máy, công ty hay doanh nghiệp.
Khoa Công nghệ Hóa học
Xem thêm :