Vào ban đêm ở các thành phố, lúc mọi nhà lên đèn thì nào là đèn ánh sáng trắng, ánh sáng ban ngày và đèn màu ngũ sắc tranh nhau khoe sắc như một cuộc triển lãm đèn.

Đèn Neon làm mê hoặc lòng người, chúng cho các sắc màu lóe mắt, nó như “nháy mắt” với con người làm nên sự thích thú. Bấc kì ai trong “cuộc triển lãm này” cũng phải thừa nhận rằng đèn Neon là quán quân trong các loại đèn.

Đèn Neon rất đẹp ngay từ cái tên của nó, vì sao gọi là đèn Neon ? Ở đây có một câu chuyện lý thú.

Vào năm 1898 hai nhà Hóa học người Anh Ramsay và Traft từ không khí lỏng đã tìm thấy một chất khí kì cục hiếm thấy, hai ông đem chất khí này cho vào ống thủy tinh gần như chân không, cho dòng điện vào hai đầu ống thủy tinh, lúc này ống thủy tinh vốn không màu đã phát ra màu hồng tươi rất đep.

Ngọn đèn Neon đầu tiên trên thế giới đã được tìm ra như thế đấy ! Hai nhà Hóa học hết sức vui mừng. Chất khí kì lạ tạo nên màu hồng tươi, hai ông đã lấy từ tiếng Hy Lạp “neo” có nghĩa là mới để đặt tên. Loại đèn hồng này được đặt tên là “ đèn mới”. Thế tại sao ngày nay lại gọi là đèn Neon ? Nguyên do theo tiếng Hy Lạp từ mới được đọc là Neon nên ngọn đèn mới được gọi là đèn Neon. Chất khí mới gọi là khí Neon.

Dùng Neon để chế tạo ngọn đèn màu đỏ, chỉ vậy thôi thì vấn đề rất đơn giản. Sau này người ta còn chế tạo các loại đèn màu lam, lục, tím, trắng, … bằng cách kết hợp các loại bột phát quang, có thể tạo ra các loại đèn Neon có nhiều màu sắc, ban đêm ở thành phố nhìn sẽ càng hoa lệ !

Nếu muốn chế tạo các loại đèn màu sắc khác nhau, người ta có thể nhờ các bột phát quang màu lục, màu vàng, màu cam, màu trắng,…Ví dụ, đem bột phát quang màu vàng quét mặt bên trong ống thủy tinh, đem ống thủy tinh uốn thành các chữ hoặc hoa văn, lắp các điện cực, hút sạch các khí trong ống và thay vào đó khí Neon sẽ được ngọn đèn có màu phấn hồng. Nếu quét lớp bột phát quang màu lam thì sẽ được đèn neon màu lam tươi. Nếu thay neon bằng agon và thủy ngân thì ánh đèn có màu lục, …và cứ thế người ta có thể chế tạo đèn neon có màu sắc theo ý muốn của mình.

Đèn Neon treo lên các cửa hiệu, biển hiệu, biển quảng cáo,…sẽ làm cho thành phố tươi mát hơn trong những đêm hè oi bức, hay trong những vườn thú với hình ảnh chú Nai vàng đang ngơ ngác giữa đêm thu … !

Trần Tấn Nhật, sưu tầm và biên soạn tháng 5 năm 2026